Światło i oświetlenie fotograficzne cz. 1 – Rodzaje źródeł światła

Światło to serce fotografii, bez niego nie powstanie żadne zdjęcie. To właśnie ono nadaje obrazom charakter, głębię i emocje. Niezależnie od tego, czy jest to subtelne światło poranka, dramatyczne cienie zachodu słońca, czy miękkie oświetlenie pochmurnego dnia, każdy rodzaj światła oferuje niezwykłe możliwości twórcze. Zrozumienie i obserwacja światła pozwalają fotografowi dostrzegać piękno w codzienności i zamieniać zwykłe chwile w niezwykłe obrazy.

Światło działa jak niewidzialny pędzel, który maluje nasze zdjęcia. Choć samo w sobie jest niewidoczne, jego efekty są wszędzie wokół nas – promienie odbijają się, rozpraszają, zmieniają kolory po przepuszczeniu przez filtr lub zetknięciu z różnymi powierzchniami. To fascynujący proces, którego rezultaty możemy podziwiać w naszych zdjęciach.

Warto więc poświęcić chwilę na zrozumienie, jak światło działa i jak wpływa na to, co widzimy. Taka wiedza otwiera przed nami nowe możliwości i pozwala na tworzenie jeszcze piękniejszych fotografii.

Na początek zobacz na jak różne kategorie możesz podzielić źródła światła. Jest to ważne ze względu na możliwości jego użycia w fotografii.

Podział ze względu na pochodzenie

• światło naturalne: gwiazdy (w tym Słońce), pioruny/błyskawice, gorąca lawa, zorza polarna, organizmy żywe (świetliki, ryby głębinowe) itd.
• światło sztuczne:
  • nieelektryczne: świeca, ognisko, lampa naftowa itd.
  • elektryczne: żarówka, halogen, LED, lampa błyskowa itd.

Podział światła ze względu na pochodzenie pozwala zrozumieć różnorodność źródeł, które możesz wykorzystać w fotografii. Światło naturalne, czy też sztuczne może być zarówno źródłem, które oświetla fotografowany obiekt, jak i głównym tematem fotograficznym jak w przypadku zorzy polarnej, czy nocnych śladów świateł od pojazdów.

Podział ze względu na możliwość jego kontrolowania

• zastane – musisz się do niego dostosować,
• dodane – możesz je zmieniać lub wyłączyć.

Podział światła ze względu na możliwość jego kontrolowania wpływa na sposób, w jaki możesz planować i realizować swoją sesję fotograficzną. Światło zastane wymaga umiejętności adaptacji i kreatywnego wykorzystania dostępnych warunków, natomiast światło dodane oferuje Ci pełną kontrolę, umożliwiając dostosowanie jego rodzaju, intensywności i kierunku oświetlenia.

Podział ze względu na czas trwania

• błyskowe – na naświetlenie kadru wpływasz przysłoną i ISO,
• ciągłe – na naświetlenie wpływasz przysłoną, czasem i ISO.

Podział źródeł światła ze względu na czas trwania pozwala na różnorodne podejście do kontrolowania ekspozycji w fotografii. Światło ciągłe daje Ci możliwość tradycyjnego doboru ekspozycji za pomocą przysłony, czasu naświetlania i ISO. Światło błyskowe umożliwi natomiast zamrożenie chwili oraz przez zmianę czasu naświetlania balansowanie między siłą światła zastanego (ciągłego) a błyskiem.

Podział ze względu na sposób dotarcia do obiektu

• światło bezpośrednie,
• światło pośrednie (odbite lub przepuszczone w sposób kierunkowy lub rozproszony).

Podział światła ze względu na sposób dotarcia do obiektu pozwala na zrozumienie, jak różne typy oświetlenia wpływają na wygląd cieni w fotografowanej scenie. Punktowe światło bezpośrednie tworzy wyraźne cienie i kontrasty, podczas gdy światło pośrednie, odbite lub przepuszczone, zapewnia przeważnie miękkie, równomierne oświetlenie, nadając zdjęciom większej subtelność i delikatność.

Podział ze względu na kierunek świecenia

• przednie, boczne, górne, tylne, dolne, przednio-boczne itd.

Różne kierunki oświetlenia, takie jak przednie, boczne, górne, tylne czy pośrednie, wpływają na rozkład świateł i cieni na fotografowanym obiekcie. Wpływasz tym samym na sposób cieniowania i przez to, jak wizualnie jest on postrzegany.

Podział ze względu na charakter użycia

• główne,
• wypełniające,
• kontra.

Podział światła ze względu na charakter użycia pozwala na precyzyjne modelowanie sceny i podkreślanie jej kluczowych elementów. Wykorzystywane jest np. w fotografii portretowej oraz produktowej. Światło główne definiuje główny kierunek i intensywność oświetlenia, światło wypełniające rozjaśnia cienie, natomiast światło kontrowe tworzy efektowne kontury i dodaje zdjęciom głębi oraz trójwymiarowości.

Inne podziały to: barwa światła, kąt świecenia, wielkość powierzchni świecącej, moc światła, jego jaskrawość  itd.

Jak widzisz po pierwszej część wpisu o świetle i oświetleniu fotograficznym, możesz dostrzec, jak różnorodne są źródła światła, które możesz wykorzystać w fotografii. Zrozumienie ich charakterystyki i możliwości pozwoli Ci nie tylko na techniczne doskonalenie swoich zdjęć, ale także na rozwijanie kreatywności i wyrażanie własnej wizji artystycznej. Niezależnie od tego, czy pracujesz z naturalnym światłem słonecznym, czy też korzystasz z zaawansowanych systemów oświetlenia sztucznego, ważne jest przećwiczenie i odkrywanie, jak różne rodzaje światła, ich ustawienie i kombinacja wpływa na zdjęcie.

Zachęcam do dalszego śledzenia tej serii i odkrywania magii światła w fotografii.